Verantwoordelijkheid

Verantwoordelijkheid

Iedere betrokkene bij een crowdfunding project heeft een verantwoordelijkheid. Zo heeft de ondernemer de verantwoordelijkheid eerlijk, compleet en betrouwbaar te zijn bij de informatieverstrekking. Maar vooral ook het crowdfunding platform heeft veel verantwoordelijkheid.

Detectie van fraude

Van investeerders mag je verwachten dat zij begrijpen dat een aantal risico’s (op verlies van de gehele of gedeeltelijke investering) inherent zijn aan investeren. Ondanks het feit dat geen enkele voorspelling volledig betrouwbaar is, heeft een investeerder mogelijkheden en kennis om een inschatting van het risico te maken (en zijn mate van risicobereidheid te bepalen). Bij fraude ligt dat anders (vindt ook AFM). De primaire verantwoordelijkheid (en mogelijkheid) voor het detecteren van fraude ligt bij de platforms. Natuurlijk ontslaat dat jou als investeerder niet van jouw eigen verantwoordelijkheid om zo scherp mogelijk te zijn. Per slot van rekening ben jij waarschijnlijk de eerste die (financieel) gedupeerd raakt in geval van fraude.

Transparantie en toegankelijkheid

Een andere verantwoordelijkheid van het platform is de investeerder te voorzien van voldoende informatie (en data) om op verantwoorde wijze beslissingen te kunnen nemen. Het platform moet informatie op zo’n manier verstrekken dat het daadwerkelijk leidt tot inzicht bij de investeerder. AFM zegt bovendien dat die informatie behapbaar moet zijn. Wat mij betreft betekent “behapbaar” meer dan de AFM waarschijnlijk bedoelt. Ik heb al in een pleidooi gevoerd voor periodieke updates nadat een project eenmaal is gestart.  Juist om transparantie te bieden aan investeerders over de verdere ontwikkeling van het risico op de uitstaande investering.

Data

Daarnaast ben ik van mening dat de her-en-der (per project en per platform) verspreid staande betalingsschema’s, met wel-of-geen update voor wat betreft betalingsachterstanden, niet erg bijdraagt aan inzicht en behapbaarheid van informatie. Investeerders zijn gebaat zijn bij goed toegankelijke databronnen. Bij voorkeur ontstaan die databronnen uit een samenwerkingsverband tussen de platforms, zodat toch minimaal de datastructuur uniformiteit kent. Nog beter zouden de platforms deze data dan centraal (per investeerder) aanbieden. Hoeveel beter zou de investeerder (al) zijn projecten en zijn uitstaande vermogen kunnen volgen zodra hij zou kunnen koppelen met data die informatie verschaft over de volledige betalingsschema’s, de kosten, de afschrijvingen, de achterstanden, zowel historische als de toekomstige betalingen en andere relevantie informatie. Het werkelijk behaalde rendement en een actueel beeld van het risico is dan op elk gewenst moment inzichtelijk.

Ontsluiting

Zouden platforms zich meer richten op de investeerders en het bieden van ondersteunende middelen (nu richten platforms zich primair op de ondernemers en het “binnenhalen” van investeerders), dan zouden deze partijen zich inzetten voor het efficiënt ontsluiten van data. Banken zijn – welliswaar niet “uit eigen beweging”- de stap aan het zetten (PSD2). Wanneer volgen de crowdfunding platforms? En/of wanneer pakt AFM deze handschoen op?

Fraude

Fraude

Zelf heb ik dit (gelukkig) niet meegemaakt en ook heb ik nog nergens een voorbeeld kunnen vinden van zo’n ervaring door een andere investeerder. Maar wanneer je de risico’s van crowdfunding in beeld brengt, mag je niet voorbijgaan aan de mogelijkheid dat een “ondernemer” fraude pleegt. Een geldvrager heeft nou eenmaal een informatievoorsprong op het platform en de investeerder. De vragende partij kan het er gewoon op wagen en uitzoeken of hij door de screening van het platform kan komen. “Nee” heeft hij en “ja” kan hij krijgen.

Frauderende ondernemer

Daarbij kan belangrijke informatie weggelaten of verdraaid worden. Met een mooi verzonnen verhaal kan hij ervoor zorgen dat investeerders €uro-tekens in hun ogen krijgen en willen investeren in een luchtkasteel. Eenmaal van de grond wordt het geld van de investeerders anders besteed dan bedoeld  of het project gaat wellicht veel minder goed lopen dan de investeerder op basis van de valselijk gegeven informatie had kunnen verwachten.

Frauderend platform

Overigens is de ondernemer niet de enige die fraude zou kunnen plegen. Hoe betrouwbaar is het platform? Zorg ervoor dat je de achtergrond, leeftijd, en reputatie van het crowdfund platform controleert. De vrijstelling of vergunning van AFM voor een platform geeft daarbij al wat houvast. Een in te beelden voorbeeld van fraude is de situatie waarbij het platform de van investeerders ontvangen gelden niet (geheel) door stort naar de geldvragers. Lijkt fraude je erg vergezocht? Lees dan dit eens.

Frauderende investeerder

Tot slot kan natuurlijk een een investeerder fraude plegen. Denk aan het witwassen van geld. Maar aangezien deze site is bedoeld als “door een investeerder, voor een investeerder”, ga ik daar verder aan voorbij.

Conclusie

Wees niet te goed van vertrouwen en bedenk dat er mensen op deze aardbol rondlopen die “alles” uit de kast halen om er zelf beter van te worden. Zodra geld een rol speelt, ligt hebzucht op de loer.

Afgezien van risicospreiding (om de impact van een misser te verkleinen), zijn er mogelijkheden om de kans te verkleinen dat je slachtoffer wordt van fraude:

  • Houd rekening met de leeftijd van een onderneming;
  • Houd rekening met de (online) reputatie van een onderneming;
  • Houd rekening met de branche van een onderneming.

Project Updates

Project Updates

Dit is eigenlijk een thema waarvan ik vind dat crowdfunding platforms beter zouden kunnen presteren. Ik heb ervaren dat project updates uitsluitend worden gegeven bij betalingsachterstand (of andere tussentijdse afwijkingen zoals vervroegde aflossing). Dat is natuurlijk ook wel het minste dat moet gebeuren: er wordt immers van afspraken afgeweken.

Een pitch is altijd positief

Tijdens een pitch (een korte presentatie waarmee de ondernemer of het platform een crowdfunding project bij potentiële investeerders onder de aandacht brengt) wordt een beeld geschetst van het heden en de toekomst van de betreffende onderneming. Op basis van dat beeld besluit een investeerder wel-of-niet in te stappen. Ik neem maar even even het voorbeeld van Wigi, waar in 2016 via Geldvoorelkaar de volgende omzetverwachting werd gepresenteerd:

2016
€ 87.500,-
2017
€ 3.572.000,-
2018
€ 9.838.000,-
2019
€ 18.930.000,-

Voor de investeerders die aan dit project deelnamen was er een jaar lang geen enkel wolkje aan de crowdfunding lucht. Een jaar lang werd maandelijks aflossing en rente betaald. Totdat 2018 werd ingeluid met een faillissement.

Gemiste signalen

De bijbehorende verklaring teruglezend, zie ik dat er reeds in februari 2017 haarscheurtjes te zien waren: “In februari 2017 zijn we noodgedwongen met een minimum viable product de markt op gegaan“. Ook signalen als “onze eigen reserves werden dan ook aangewend voor het product, waarbij we in de tussentijd op zoek zijn gegaan naar nieuwe investeerders” kunnen rustig gezien worden als wolkjes aan de lucht (of teken aan de wand).

Tussentijdse updates

Ik ga niet nogmaals door op dit voorbeeld, maar het punt dat ik wil maken is dat ik graag zou zien dat (alle) crowdfunding platforms het initiatief zouden oppakken om in alle gevallen tussentijdse updates te sturen naar investeerders over projecten waaraan ze deelnemen (AFM: leest u mee?). Er is immers een (vaak “heel concrete”) verwachting geschetst, waarvan het verdere verloop voor de investeerder volledig onbekend is (tótdat er ineens sprake is van betalingsachterstand of een andere niet te verhullen afwijking).

Gebeurt dit al?

In dit artikel gaat Horeca Crowdfund in op dit thema. Er staat letterlijk “alle leningnemers, die op professioneel niveau met raad en daad worden bijgestaan door horeca-adviseurs. Ook worden alle ondernemingen kritisch getoetst en gemonitord“. Later in de tekst wordt het zelfs nog eens herhaald: “Elk project voorafgaand getoetst door horeca-adviseurs en onderworpen aan tussentijdse monitoring“. Dat klinkt mooi. Voor een investeerder is dat echter niet zichtbaar en dus niet te controleren. Het platform geeft hetzelfde doel aan als de behoefte die ik heb “hierdoor kunnen eventuele problemen sneller gesignaleerd worden”. (Een deel van) de informatie waarover een platform (of in ieder geval Horeca crowdfund) schijnbaar beschikt, zou naar mijn mening ook de investeerder moeten bereiken.

Eerlijke en transparante financiële markten

Hoe prettig zou het zijn om naar investeerders – die dus ook gewoon betrokken zijn bij het wel en wee van een onderneming – elke 2 of 3 maanden even een kort berichtje te sturen met een indicatie van de mate van succes? Dat mag natuurlijk financieel transparant zijn, maar het kan ook via een indicatief rapportcijfer uitgevoerd worden, via een stoplichtrapportage (groen/oranje/rood), een korte beschrijvende toelichting of zelfs via een bepaalde emoticon weergave. In ieder geval kan de informatiestroom op gang blijven en hoeft slecht nieuws niet ineens als crowdfunding donderslag bij heldere hemel te komen. Zo’n systeem van updates zou volgens mij heel positief werken op het investeerdersvertrouwen in zowel ondernemers als crowdfunding platforms. En het zou investeerders helpen om (beter en eerder) buffers te reserveren voor eventuele tegenslagen.

Platform Ranking

Platform Ranking
PositiePlatform% van VermogenProjecten
1FundingCircle38%106
2GeldVoorElkaar
24%27
3Horeca Crowdfunding
21%5
4Collin Crowdfund11%15
5Knab Crowdfunding2%2
6Old Liquers Invest2%1
7WeKomenErWel1%1
8InvestorMatch1%1

Hierboven zie je de (huidige) verdeling van mijn crowdfunding portefeuille over de verschillende platforms. Deze verdeling is géén gevolg van risicospreiding. Theoretisch zou je spreiding over meerdere platforms kunnen zien als risicospreiding, maar de risico’s van een platform zelf zijn in mijn ogen zeer beperkt. Tenminste . . .  als het crowdfunding platform een vergunning van AFM heeft. In dat geval is een platform namelijk verplicht om alle geldstromen via een derdenrekening te laten lopen. Een staking van de activiteiten van het platform heeft dan geen effect op de belangen van investeerders. De overeenkomst is gesloten tussen de investeerder en de ondernemer en blijft van kracht bij een eventueel faillissement van het platform.

De spreiding van mijn crowdfund portefeuille over de verschillende platforms is een gevolg van de spreiding over de projecten zelf. Primair heb ik voorkeur voor een project en het platform waar dit project wordt aangeboden is dan het gevolg. Wél heb ik inmiddels voorkeur ontwikkeld. Zo vind ik FundingCircle het prettigste platform om mee te werken. Collin Crowdfund vind ik het minst prettige.

Voordelen FundingCircle
  • Van 106 projecten is er tot op heden nog geen enkele met betalingsachterstand.
  • Bij FundingCircle zijn hogere rendementen mogelijk dan bij de andere platforms (in mijn portefeuille).
  • De tijd tussen het overmaken van de investering en het starten van het project is zeer kort.
  • Het aanbod van projecten is zeer groot (vaak een aantal per week).
  • De tijd waarin projecten worden volgeschreven is regelmatig iets langer dan bij de andere platforms in mijn portefeuille (dus minder gehaast).
  • De keer dat ik (via e-mail) met het platform communiceerde ontving ik snel en adequaat antwoord.
  • Momenteel heeft FundingCircle een cash-back actie. Bij een aantal projecten ontvang je eenmalig 1% retour van het geïnvesteerde bedrag.
Nadelen Collin Crowdfund
  • Collin Crowdfund werkt met een rekening-courant. Dit vergt extra oplettendheid en handelingen én het vertraagt de snelheid van boekingen (tot wel een maand).
  • Tot nu toe kenden 2 van de 15 projecten betalingsachterstand en/of gedeeltelijke afschrijving.
  • De tijd waarin projecten worden volgeschreven is eigenlijk standaard zeer kort (en daardoor gehaast).
  • Op een (via e-mail) naar het platform gecommuniceerde klacht ontving ik in het geheel geen reactie.

Lees hier uitgebreider over mijn ervaringen met FundingCircle, Geldvoorelkaar, Horeca Crowdfunding, Collin Crowdfund en Knab Crowdfunding.

Prestaties per platform

Wellicht vindt je deze site ook interessant. Hier vind je een tabel met per platform informatie waaruit blijkt hoe de portefeuilles van de crowdfunding platforms die leningen verstrekken presteren. Onder andere het netto rendement per platform wordt getoond en de hoeveelheid afschrijvingen. Zo is het netto rendement voor Collin Crowdfund 4,09% (mei 2018), voor FundingCircle 6,22%, voor Geldvoorelkaar 5,55%, voor Horeca Crowdfunding 5,11% en voor Knab Crowdfunding 6,97%. Het percentage achterstand is het grootste bij Collin Crowdfund (1,22%), gevolgd door FundingCircle (0,90%).  Geldvoorelkaar, Horeca Crowdfunding en Knab Crowdfunding hebben geen achterstand. Ook is het percentage afgeboekt bij Collin Crowdfund het hoogst (4,03%), gevolgd door Horeca Crowdfund (2,63%) en FundingCircle (2,22%). Overigens was in 2016 het percentage defaults het hoogst bij Horeca Crowdfunding. In 2016 kwam bij Horeca Crowdfunding 5,5% van de gefinancierde projecten in de betalingsproblemen (= defaults). En in datzelfde jaar kende Geldvoorelkaar.nl ruim 4,5% defaults. Je zou zulke percentages natuurlijk ook kunnen hanteren om alvast rekening te houden met mogelijke uitval van jouw eigen portefeuille. In dit artikel (uit 2016) kun je zien dat Fundwijzer rekening houdt met 5% defaults, terwijl banken rekenen op zo’n 8-10%. Bedenk dan nog even dat dit gemiddelden zijn. Bij individuele portefeuilles kan dat percentage sterk afwijken – vooral bij de kleinere portefeuilles. Met een portefeuille van slechts 4 projecten zal je hopelijk 0% defaults hebben, anders bedraagt het percentage minimaal 25%.

Wat is het échte rendement?

Tot slot wil ik wijzen op een berekening van Investormatch.  De schrijver van het artikel werkt met wat ervaringscijfers en gemiddelden om te becijferen of het rendement van crowdfunding investeringen wel écht interessant is wanneer je rekening houdt met de afschrijvingen en uitval. Ik zal de uitkomst hier niet verklappen; kijk zelf maar even.

Eén zwaluw maakt nog geen zomer

Een stukje van de crowdfund-sluier wil ik wél oplichten: juich niet te vroeg over het feit dat je projecten probleemloos (b)lijken te lopen. Voor zover nu duidelijk is er namelijk bijna niemand die in de eerste 12 maanden failliet gaat (hoewel ik dan híer al met een uitzondering te maken had waar het na 4 maanden al misging). Vast staat in ieder geval dat een project pas écht succesvol is, wanneer alle termijnen van de volledige looptijd zijn afgelost.